- piątek, 1 listopada 2002 8:00
Historia chojnickich cmentarzy
Na przestrzeni dziejów w Chojnicach znajdowało się łącznie 17 cmentarzy.
Najwięcej, bo aż sześć, było cmentarzy katolickich. Ponadto istniały dwie nekropole żydowskie, luterańska, bezwyznaniowa, żołnierzy szwedzkich, żołnierzy napoleońskich i kilka innych. Aktualnie w Chojnicach znajdują się cztery cmentarze: parafialny, komunalny i żołnierzy radzieckich, wszystkie przy ulicy Kościerskiej, oraz Cmentarz Ofiar Zbrodni Hitlerowskich przy ulicy Wysokiej.
Za najstarszy chojnicki cmentarz uznaje się nekropolę położoną na placu wokół kościoła farnego. Chowano na niej mieszkańców Chojnic, choć nie wszystkich, bo ci bardziej zasłużeni znajdowali miejsce spoczynku w kryptach kościelnych. Cmentarz został zlikwidowany w 1825 roku z powodu zapełnienia. Poza tym wymogi sanitarne nakazywały przeniesienie miejsc spoczynku poza granice miasta.
Od połowy XIV wieku w Chojnicach znajdował się też cmentarz na terenie klasztoru augustianów - naprzeciwko obecnego Liceum Katolickiego przy ulicy Grunwaldzkiej. Specjalnego przywileju na zakładanie cmentarzy w siedzibach augustiańskich udzielił zakonnikom papież Bonifacy VIII. Na cmentarzu takim można było pochować każdego z wyjątkiem ludzi obłożonych banicją lub klątwą. Zakonników grzebano natomiast w podziemiach kościoła. W roku 1802 cmentarz augustiański przejęło miasto. Jako pretekst do zajęcia terenu wykorzystano zapełnienie cmentarza miejskiego, na którym zaczynało brakować miejsca na pochówki. Cmentarz przy kościele augustianów zlikwidowano ostatecznie w 1930 roku.
Cmentarz parafialny przy ulicy Kościerskiej w Chojnicach został założony najprawdopodobniej w 1825 roku, po likwidacji cmentarza przykościelnego. Dzisiaj znajdują się na nim dwa XIX-wieczne nagrobki: księdza Augusta Behrendta z 1887 roku oraz Stefana Sikorskiego z 1890 roku. Ciekawą historię ma mur cmentarny. W 1924 roku, w związku z wizytą w Chojnicach prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego, nakazano odbudowę starego, zniszczonego muru, motywując to względami estetycznymi. Prezydent miał przejeżdżać ulicą Kościerską, obok cmentarza. Trasa przejazdu została jednak zmieniona i napraw muru przedłużyła się do 1925 roku. Historia ta wyjaśnia też, dlaczego mur nie otacza całej nekropoli, a tylko bok przy ulicy: prezydent Wojciechowski przejeżdżając widziałby przecież tylko ten fragment.
Pozostałe cmentarze katolickie w Chojnicach znajdowały się:
- na Placu św. Jerzego, obok kościoła pod tym samym wezwaniem - został on zniszczony w 1740 roku;
-obok kościoła św. Ducha stojącego za Bramą Człuchowską, w miejscu, gdzie dziś znajduje się boisko szkoły Podstawowej nr 1, zlikwidowany w 1938 roku;
-przy zbiegu ulic Gdańskiej i Wysokiej - ten ostatni zniszczeniu uległ w 1943 roku, gdy Niemcy poszerzali ulicę Gdańską, by usprawnić przejazd. Cmentarz, który znajdował się tuż przy ulicy, został po prostu zrównany z ziemią.
Cmentarz napoleoński, zwany także francuskim, położony był przy ulicy Igielskiej w Chojnicach, naprzeciwko zakładów mleczarskich. Pochowano na nim żołnierzy napoleońskich zmarłych z wyczerpania w okolicy Chojnic podczas odwrotu wojsk francuskich spod Moskwy w 1813 roku. W latach 1885-1945 cmentarz służył do chowania zmarłych pracowników i wychowanków Krajowego Zakładu Opieki Społecznej. Likwidacji uległ we wrześniu 1982 roku.
Cmentarz luterański zlokalizowany był przy zbiegu ulic Swarożyca, Świętopełka i Gdańskiej w Chojnicach; dziś znajduje się tam park - Wzgórze Ewangelickie. Cmentarz luterański założono 4 czerwca 1833 roku, a zlikwidowano w roku 1945, motywując decyzję brakiem luteran zamieszkujących Chojnice. Istotnie, większość mieszkańców tego wyznania opuściło miasto wraz z wycofującą się armią niemiecką. Po likwidacji urządzono w tym miejscu park im. Róży Luksemburg.
W Chojnicach znajdowały się też dwa cmentarze żydowskie. Stary położony był przy zbiegu ulic Zielonej i Mickiewicza. Zamknięto go w 1902 roku, a nagrobki usunęli Niemcy we wrześniu 1939 roku. W 1970 roku urządzono tam plac zabaw. Dom grabarza (przy ulicy Mickiewicza) stoi do dziś. Nowy cmentarz żydowski, powstały w 1902 roku, zlokalizowany był przy zbiegu ulic Wysokiej i Derdowskiego. Ta nekropola także uległa zniszczeniu we wrześniu 1939 roku
Weekend FM
redakcja@weekendfm.pl
Wszelkie materiały (w szczególności informacje lokalne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zabronione jest bez zgody Redakcji Radia Weekend FM/portalu weekendfm.pl wyrażonej na piśmie pod rygorem nieważności: kopiowanie, rozpowszechnianie lub jakiekolwiek inne wykorzystywanie w całości lub we fragmentach informacji, danych, materiałów lub innych treści poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym.