Dlaczego nie warto czekać
Brak wpłat do ZUS czy urzędu skarbowego uruchamia procedurę, która toczy się niemal automatycznie. Najpierw przedsiębiorca otrzymuje upomnienie, a po jego bezskutecznym upływie może zostać wszczęta egzekucja administracyjna. Zajęcie rachunku bankowego lub wierzytelności od kontrahentów potrafi w kilka dni odciąć firmę od pieniędzy potrzebnych na wynagrodzenia i bieżące zakupy. Do tego dochodzą koszty egzekucyjne, które dodatkowo powiększają zadłużenie.
Zaległości wobec ZUS mają też inne konsekwencje. Przedsiębiorca może mieć problem z uzyskaniem zaświadczenia o niezaleganiu, wymaganego przy przetargach publicznych, ubieganiu się o kredyt czy dotacje. Osoby prowadzące jednoosobową działalność muszą ponadto liczyć się z utratą dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w razie nieopłacenia składki w terminie.
Możliwości w ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych oferuje przedsiębiorcom kilka form pomocy. Najczęściej wykorzystywana jest umowa o rozłożenie należności na raty. Pozwala ona spłacać zaległość w dogodnych ratach, a od dnia zawarcia umowy nie nalicza się odsetek za zwłokę od należności objętych układem ratalnym. Zamiast nich pobierana jest opłata prolongacyjna, zwykle niższa niż odsetki.
Drugą opcją jest odroczenie terminu płatności składek, przydatne wtedy, gdy przedsiębiorca spodziewa się wpływu środków w określonym terminie, na przykład zapłaty za duże zlecenie. W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest także umorzenie należności, jednak dotyczy ono głównie przypadków całkowitej nieściągalności lub szczególnie trudnej sytuacji życiowej i jest przyznawane rzadko.
Wniosek można złożyć elektronicznie przez platformę ZUS. Warto dołączyć rzetelne informacje o sytuacji finansowej firmy i realny harmonogram spłat, ponieważ urzędnicy oceniają, czy przedsiębiorca będzie w stanie wywiązać się z umowy.
Możliwości w urzędzie skarbowym
Ordynacja podatkowa przewiduje tak zwane ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego może odroczyć termin płatności podatku, rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej na raty albo umorzyć zaległość w całości lub części. Warunkiem jest wykazanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Od zaległości rozłożonej na raty również pobierana jest opłata prolongacyjna, zwykle niższa od odsetek za zwłokę.
W przypadku przedsiębiorców ulgi te często stanowią pomoc publiczną, najczęściej w formie pomocy de minimis. Oznacza to konieczność dołączenia do wniosku dodatkowych informacji i zaświadczeń o otrzymanej wcześniej pomocy.
Osobną kwestią jest sytuacja, w której zaległość wynika z niezłożenia deklaracji lub błędów w rozliczeniach. Szybka korekta oraz złożenie czynnego żalu przed wykryciem nieprawidłowości przez urząd mogą uchronić przed odpowiedzialnością karną skarbową.
Odpowiedzialność członków zarządu
Właściciele i menedżerowie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością często zakładają, że długi spółki ich nie dotyczą. W przypadku zaległości podatkowych i składkowych sytuacja wygląda inaczej. Członkowie zarządu mogą odpowiadać za nie całym swoim majątkiem, jeśli egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna. Mogą uwolnić się od tej odpowiedzialności między innymi wtedy, gdy we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne bądź zatwierdzono układ. To kolejny powód, aby nie zwlekać z decyzjami.
Kiedy ulgi nie wystarczą
Raty w ZUS i urzędzie skarbowym sprawdzają się, gdy problem dotyczy głównie zobowiązań publicznoprawnych. Jeżeli jednak firma ma również długi wobec dostawców, banków, leasingodawców i wynajmującego, rozwiązywanie każdej sprawy osobno bywa nieskuteczne. Pojedyncze porozumienia nie chronią przed egzekucją prowadzoną przez pozostałych wierzycieli.
W takiej sytuacji warto rozważyć postępowanie restrukturyzacyjne, które pozwala objąć jednym układem większość zobowiązań, w tym należności wobec ZUS i urzędu skarbowego. Wierzyciele publicznoprawni uczestniczą w nim na szczególnych zasadach i oceniają propozycje dłużnika pod kątem tego, czy otrzymają więcej niż w przypadku upadłości. Dobrze przygotowany plan może więc obejmować także rozłożenie zaległości podatkowych i składkowych na raty.
Doradca restrukturyzacyjny jako przewodnik po procedurach
Przygotowanie skutecznej strategii wymaga połączenia wiedzy z zakresu prawa, finansów i negocjacji. Doradca restrukturyzacyjny przeanalizuje strukturę zadłużenia, wskaże, czy wystarczą ulgi w ZUS i urzędzie skarbowym, czy potrzebna jest formalna procedura, i oceni szanse na przyjęcie układu.
Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na postępowanie o zatwierdzenie układu, doradca restrukturyzacyjny pełni w nim funkcję nadzorcy układu. Przygotowuje wraz z dłużnikiem propozycje układowe i plan restrukturyzacyjny, a także pomaga w kontaktach z wierzycielami, w tym z ZUS i urzędem skarbowym. Po obwieszczeniu o otwarciu postępowania firma zyskuje czasową ochronę przed egzekucją, co pozwala ustabilizować bieżącą działalność.
Warto podkreślić, że doradca restrukturyzacyjny może pomóc także na etapie, gdy przedsiębiorca dopiero zauważa pierwsze trudności. Wczesna analiza często pozwala wybrać prostsze i tańsze rozwiązanie.
Najważniejsza zasada
Zaległości wobec ZUS i fiskusa nie znikną same, ale nie muszą oznaczać końca firmy. Kluczowe jest szybkie działanie, rzetelna ocena sytuacji i wybór narzędzia dopasowanego do skali problemu. Im wcześniej przedsiębiorca podejmie rozmowy z urzędami lub skorzysta ze wsparcia specjalisty, tym więcej możliwości pozostaje do jego dyspozycji.














