Należy tu bowiem dodać pewne zastrzeżenie, ponieważ dane pochodzące z Królewskiego Pruskiego Biura Statystycznego w Berlinie oddają w zasadzie nie tyle pełną liczbę Kaszubów, ile liczbę tych, którzy z takich czy innych powodów przyznali się do używania na co dzień języka kaszubskiego, wskazując go jako język ojczysty (Muttersprache). Zastrzeżenie to jest tym bardziej istotne, że już sami urzędnicy spisowi niejednokrotnie raportowali, że Kaszubi często wpisywali jako język ojczysty język polski. Posłuchajcie:
Źródła:
Gemeindelexikon für daß Königreich Preußen, auf Grund der Materialien der Volksbezählung vom 1. Dezember 1885, H. II, Provinz Westpreußen, Berlin 1887, S. 152-157;
Gemeindelexikon für daß Königreich Preußen, auf Grund der Materialien der Volksbezählung vom 2. Dezember 1895, H. II, Provinz Westpreußen, Berlin 1898, S. 148-154;
Gemeindelexikon für daß Königreich Preußen, auf Grund der Materialien der Volksbezählung vom 1. Dezember 1905, H. II, Provinz Westpreußen, Berlin 1908, S. 64-70;
Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910, Berlin 1912, S. 30-34.
Literatura:
D.K. Chojnacki, Ewolucja pruskich spisów ludności w latach 1840-1910: metodyka, zakres, znaczenie i problemy, Wiadomości Statystyczne, vol. 67, 2022, s. 43-90.














